Sahihi ni Ipi: Sala au Swala?

بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي ﴿٢٥﴾ وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي ﴿٢٦﴾ وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسَانِي ﴿٢٧﴾ يَفْقَهُوا قَوْلِي

Ewe Mola wangu Mlezi! Nikunjulie kifua changu, Na unifanyie nyepesi kazi yangu, Na ulifungue fundo lililo katika ulimi wangu, Wapate kufahamu maneno yangu. (Suratu Maryam Aya ya 25-28)

UTANGULIZI

Mimi si mtaalamu wa lugha, wala si mweledi katika uandishi. Sikuondokea kujishughulisha na kazi ya uandishi, na bahati mbaya mpaka sasa nimebaki vivyo hivyo. Japokuwa sina ufasaha pia katika uzungumzaji, lakini huwa ninafadhilisha kufikisha makusudio yangu kwa njia ya uzungumzaji kuliko uandishi. Kwa sababu hiyo, nimekuwa nikitembea nalo kichwani mwangu kwa muda mrefu, dukuduku langu la haya nitakayoyaeleza katika andiko hili, mpaka hivi karibuni ilipotokea sababu ya heri iliyonipa msukumo wa kukaa kitako na kuchapa maneno haya. Continue reading “Sahihi ni Ipi: Sala au Swala?”

Dunia kokwa ya furu: Amali ya Misemo ya KiPemba

Jitihada za ukusanyaji na uchambuzi wa data za kifoklo za launi za Kipemba si jambo geni (angalia Whiteley (1958) na Mlacha (1995:21-25). Lakini kadri, muda unavyopita jitihada hizo zinaelekea kupungua kasi. Suala la uhifadhi wa ‘bohari la hekima ya wahenga wetu kimaandishi’ ni la wajibu na halipaswi kusita. Katika mradi huu unaoendelea, tumeonelea kufanya mambo mawili makuu (a) kuorodhesha na kujadili data za kifoklo zenye kuweka wazi umahususi wa launi za Kipemba. (b) Kuorodhesha na kuchambua kiethnografia data hizo kwa mujibu wa mtazamo wa uchambuzi wa data za kifoklo kimuktadha (Hymes (1962).

Makala ya Ahmad Kipacha na Ibun Kombo wa Chuo Kikuu cha Dodoma iliyochapishwa kwa mara ya kwanza na Journal of Humanities, Toleo Na. 1 la mwaka 2009. Continue reading “Dunia kokwa ya furu: Amali ya Misemo ya KiPemba”

Uhusiano baina ya Kimakunduchi na Kiswahili Sanifu

Kumekuwa na mjadala mrefu miongoni mwa wataalamu wa lugha ya Kiswahili ikiwa kile kichachoitwa Kiswahili Sanifu ni lugha kamili na tafauti na lugha nyengine zinazozungumzwa kwenye maeneo yanayopakana nacho, kama vile Kimakunduchi (au Kikaye) kinachozungumzwa kusini mwa kisiwa cha Unguja, au zote kwa pamoja ni lahaja za lugha moja kuu, yaani Kiswahili. Msikilize Dk. Hans Mussa wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam akichambua tafauti baina ya Kimakunduchi na Kiswahili Sanifu mbele ya hadhara ya Kongamano la 29 la Kiswahili la Bayreuth, kusini mwa Ujerumani. Continue reading “Uhusiano baina ya Kimakunduchi na Kiswahili Sanifu”

Utani miongoni mwa Waswahili wa Zanzibar

Kuna pande mbili za mitazamo kuhusiana na asili ya Wazanzibari: wapo wanaodai kuwa Wazanzibari ni mchanganyiko wa watu wa makabila tofauti kutoka ile iliyokuja kuitwa baadaye Tanganyika na kisha Tanzania Bara – kama vile Bagamoyo, Tanga, Kunduchi na kwengineko. Continue reading “Utani miongoni mwa Waswahili wa Zanzibar”

“My Home is ‘the between’”: An interview with N.S. Koenings (Swahili)

We’ve reached our fourth installment of Translator’s Cut, our journey around the literary world with the translators who make world literature possible. In this issue we’ve reached the continent of Africa and the Swahili language. We feature Nathalie S. Koenings, a fiction writer, anthropologist, and translator who spent her childhood in East Africa, speaking Swahili, French, and English. Her fiction draws on her work in anthropology, where her main concerns have been popular geography and the historical imagination in East Africa. Her published work includes the novel The Blue Taxi and the short story collection Theft, as well as scholarly articles about popular history and politics in rural Zanzibar.

Continue reading ““My Home is ‘the between’”: An interview with N.S. Koenings (Swahili)”